• 0
  • ۰
  • 12

روشنفکران جهان عرب « معرفی آرا و آثار یکصد چهره فرهنگی – فکری معاصر جهان عرب»

مفهوم جهان عرب با همه چندلایگی آن، که گاهی ما را با یک کل غیرمتعین زمانی و مکانی مواجه می سازد، به جهت اشتراکات و قرابت های گوناگونی که با جامعه ایرانی دارد، همواره در اولویت پژوهش و مطالعه قرار داشته است. به ویژه که در دوران کنونی که هر دو جامعه ایرانی و عربی، به دنبال تحول در بازخوانی میراث پیشین و بازتولید اندیشه های نوین و گاهی بومی در تاثیرپذیری از کاروان پرشتاب نوگرایی جهانی بوده اند. این ایده سودمند نیازمند سازوکارهایی است، از جمله جریان شناسی و شخصیت شناسی به عنوان شاخص های تاثیرگذار در شکل گیری جوامع علمی و فرهنگی.

مواجهۀ مسلمانان با مدرنیته و دستاوردهای تمدنی آنْ اندیشمندان بسیاری را از جهان اسلام به واکاوی این تفاوت‌ها و ریشه‌های فکری آن واداشت. آشنایی با طیف وسیع این افراد در خارج از ایران محققان امروز ما را، از یک سو، با جریانات فکری جهان اسلام آشنا می‌سازد‌ و، از سوی دیگر، با روشن‌شدن مسئله‌شناسی‌ها و راه‌حل‌های آن‌ها، ریشۀ بسیاری از اندیشه‌های روشنفکران ایرانی را آشکار می‌کند. کتاب روشنفکران جهان عرب حاصل دو سال پژوهش در این زمینه است که به معرفی کوتاه، بی‌طرفانه و دائره‌المعارفی صد چهرۀ فکری-فرهنگی جهان عرب پرداخته است. تنوع چهره‌های انتخاب‌شده نیز قابل توجه است: از نسل‌های گذشته تا افراد زنده؛ از چپ‌ سکولار تا لیبرال اسلام‌گرا؛ از نومعتزلی تا اسلام‌گرای سلفی؛ از استاد دانشگاه تا شاعر؛ از فیلم‌ساز تا کاریکاتوریست‌ و روزنامه‌نگار. به‌این‌ترتیب به نام‌هایی همچون محمدحسنین هیکل، احمد امین، حسن البنا، ادوارد سعید، محمود درویش، حسن حنفی، مصطفی عقاد، محمد ارکون، محمد عابد الجابری، طارق رمضان، اسماعیل فاروقی و طاها عبدالرحمن برخورد می‌کنیم. ساختار معرفی هر فرد از بخش‌های زیر تشکیل شده است: کلیات (نام، تخصص، گرایش فکری، تولد، صفحۀ شخصی)، مقدمه‌ای کوتاه، سوابق (تحصیلی، اجرایی، سیاسی، جوایز، معرفی مهم‌ترین آثار) و در نهایت گزیدۀ فشردۀ نظرات. در حاشیۀ معرفی افراد، گاه انجمن‌ها و تشکل‌های روشنفکری نیز در قالب‌ پیوست‌هایی ارائه شده و به‌طور ضمنی جریانات فکری روشنفکری مطرح گردیده است. نمایۀ مفصل و مفیدی از آثار و مفاهیم نیز به انتهای کتاب پیوست شده است که برای مقاصد پژوهشی بسیار مناسب و کاربردی است.

در همین راستا موسسه فرهنگی ترجمان که از زمره فعالیت های آن بسترسازی برای یافتن مسئله های معرفتی و فرهنگی و اولویت بخشی به آن ها برای محققان و پژوهشگران است، با ایده ترسیم خطوط کلی و فراهم ساختن چشم اندازهای عمومی از جهان عرب اقدام به تهیه گزارشی از جریان ها و شخصیت های فرهنگی معاصر عرب نموده تا بتواند مجموعه های راهنماگونه را در اختیار علاقه مندان به پژوهش در حوزه جهان عرب قرار دهد، که کتاب پیش رو تحقق این ایده ارزشمند است.


ثبت دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*

سه × 3 =