• 0
  • ۰
  • 20

«کتب ۴۰۰گانه امام صادق(ع)»

شهید اول در مقدمه کتاب «الذکری»می گوید: «امام صادق(ع) شخصاً چهارصد کتاب نوشتند و اصحاب آن حضرت چهار هزار کتاب نوشته اند» متاسفانه کتاب های امام صادق(ع) مفقود و در دوره های مختلف توسط جریان های ضد شیعه از بین رفته است. چقدر جای تأسف است که مرحوم شیخ صدوق در «من لایحضر الفقیه» می گوید دست خط ائمه(ع) نزد من موجود است، ولی بر اثر بی دقتی و اهمال، اینها از بین رفته و به ما نرسیدند.


به جز رسول خدا(ص)، اهل بیت(ع) همه آنان قلم به دست بوده و هم خودشان می نوشتند و هم اصحاب خود را به نوشتن ترغیب می نمودند. در میان ائمه اطهار(ع) شاید حضرت امام جعفر صادق(ع) بیش از همه آن بزرگواران کتاب نوشته باشند؛ همانگونه که حدیث نیز بیش از دیگر ائمه اطهار(ع) بیان کرده اند. در اینجا برای نمونه چند کتابی که اینک وجود دارد و به حضرت امام صادق(ع) نسبت داده شده اند، معرفی می شوند:

۱- «تفسیر جعفر الصادق(ع)» در آغاز کتاب «مجموعه آثار ابوعبد الرحمن سلمی» از صفحه ۲۱ الی صفحه ۶۳ تفسیری با روش و سبک عرفانی از حقایق التفسیر سلمی نقل شده و به امام صادق (ع) نسبت داده شده است. این تفسیر را کشیش پولس نویا، تحقیق نموده و به طبع رسانده است. این تفسیر بسیار مختصر بوده و تا سوره توحید را در بر دارد.

۲- «تفسیر القرآن کریم عند جعفر الصادق(ع)» این تفسیر نیز به امام صادق(ع) نسبت داده شده و در کتاب «کتابا الصادق(ع): حقائق التفسیر القرآنی و مسباح الشریعه» با اشراف دکتر علی زیعُور در موسسه عزالدین بیروت چاپ شده است. این تفسیر مجموعاً ۹۲ صفحه است و به صورت گزیده آیاتی را از قرآن مجید از سوره فاتحه تا سوره دهر مورد تفسیر اشاری و عرفانی قرار داده است.

۳- و ۴- «کامل التفسیر الصوفی العرفانی للقرآن» منسوب به امام صادق(ع) و با تحقیق دکتر علی زیعور در دارالبراق بیروت چاپ شده است. این کتاب دارای ۲۷۲ صفحه وزیری است و در واقع دو تفسیر از امام صادق(ع) را دارد. بخش اول از ابتدای قرآن تا پایان سوره دهر و بخش دوم از ابتدای قرآن تا پایان سوره اخلاص است.

۵- «التفسیر المنتسب الی مولانا ابی عبدالله جعفربن محمد الصادق(ع)» این تفسیر با مقدمه آقای منوچهر صدوقی سها و از روی نسخه کتابخانه نافذ پاشا استانبول چاپ شده است. این تفسیر در ۳۱۷ صفحه و قطع وزیری و بسیار مفصل تر از تفسیرهای یاد شده پیشین و مشتمل بر تمام سوره های قرآن کریم و تفسیر آنهاست.

۶- «تفسیر الامام الصادق(ع)» سید نذر علی رضوی هندی در کتابخانه مرکزی دانشگاه پتنای هند نسخه ای از تفسیر منسوب به امام صادق(ع) را یافته و تصحیح و تحقیق آن را در دو جلد به عنوان رساله دکتری خود قرار داده و با موفقیت دفاع کرده است.

۷- «تفسیر القمی» علی بن ابراهیم قمی از محدثان بزرگ شیعه در قرن سوم هجری، یک تفسیر قرآن تدوین نموده است. این تفسیر به صورت گسترده و فراوان می گوید: «قال» و عده ای از محققان معتقدند که مقصود علی بن ابراهیم از کلمه «قال»، قال الصادق(ع) می باشد. و به همین جهت این تفسیر را به نام «تفسیر الامام(ع)» می شناسند. نگارنده – احمد عابدی- این تفسیر را تحقیق نموده و به زودی در ده مجلد منتشر خواهد شد.

۸- «تفسیر ابن عتایقی» ابن عتایقی خلاصه ای از تفسیر قمی را گردآوری کرده که برخی از آن به عنوان«تفسیر الامام(ع)» یاد می کنند. چون اکثر بلکه همه مطالب تفسیر قمی از امام صادق(ع) نقل شده، بنابراین، این کتاب نیز که خلاصه تفسیر قمی است می توان آن را به امام صادق(ع) نسبت داد.

۹- «تفسیر الامام(ع)» خلاصه دیگری از تفسیر قمی وجود دارد که به تفسیر امام صادق(ع) معنون شده است.

۱۰- «کتاب مصباح الشریعه» یک کتاب اخلاقی عرفانی است که افرادی مثل علامه مجلسی و امام خمینی+ این کتاب را به صورت قطعی به امام صادق(ع) نسبت داده و مطالب آن را به عنوان حدیث نقل کرده و مورد اعتماد قرار می دهند.

کتاب های دیگری نیز وجود دارد که به امام صادق(ع) نسبت داده شده مثل «توحید مفضل»، «رساله اهلیلجیه»، «رساله به نجاشی»، «رساله به بعضی اصحاب» و…

تنها غرض نگارنده آن بود که به کتاب هایی اشاره شود که، نسبت به امام صادق(ع) دارند. و صاحب این قلم هرگز ادعای نسبت قطعی این کتابها به امام(ع) را ندارد گرچه در مطالب اخلاقی و عرفانی و معارف نیاز به سند قطعی نبوده و وثوق به مضمون و موافقت با درک قطعی عقلی برای پذیرش حدیث کفایت می کند.

ثبت دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*

2 + یازده =