یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین اسلام شناسان و شیعه شناسان دوران معاصر، برنارد لوئیس، تاریخ‌نگار بریتانیایی و استاد بازنشسته مطالعات خاور نزدیک دانشگاه پرینستون بود. اهمیت و شهرت او به دلیل پیوند عمیق آراء و نظریات او با سیاست است. البته سیاستی که کاملا در خدمت منافع آمریکا و صیونیسم بین الملل قرار داشت. لوئیس در سال ۳۱ ماه می ۱۹۱۶، در اوج جنگ جهانی اول، در یک خانواده متوسط یهودی در بریتانیا دیده به جهان گشود. در دانشگاه‌های بریتانیایی و فرانسوی تحصیل کرد و در سال ۱۹۳۸ استادیار مطالعات اسلامی مدرسه مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن شد. بین سال‌های ۱۹۴۹ تا ۱۹۷۴ به مرتبه استادی رسید و در نهایت لوئیس در سال 1982 شهروند آمریکا شد تا از نزدیک بتواند محتویات فکری طرح خود را به سیاستمداران آمریکایی انتقال دهد.

لوئیس را تاثیرگذارترین تاریخ‌دانی می‌دانند که پس از جنگ جهانی دوم در مورد دنیای اسلام و خاورمیانه کار کرده است. تحقیقات و نوشته‌های او مرجع شناخت دنیای اسلام و تاریخ عرب برای اروپا و آمریکا بوده است. محافل علمی برنارد لوئیس را به عنوان یک کارشناس خبره تاریخ دنیای اسلام به خصوص ایران، ترکیه و اعراب می‌دانند.

لوئیس و قدرت

پیوند این مورخ با قدرت، شهرت متناقضی برای او رقم زد. در محافل سیاست خارجی آمریکا، لوئیس به عنوان یک نظریه‌پرداز و کارشناس برجسته تاریخ خاورمیانه شناخته می‌شد. همین پیوند لوئیس با سیاست‌سازان بود که باعث بدنامی او در خاورمیانه و بعضا در مراکز دانشگاهی غرب شد. او خود به این امر واقف بود به طوری که در سال ۲۰۱۲ در این باره به روزنامه chronicle of higher education ، گفت: «من برای بعضی‌ها یک نابغه‌ام، اما برخی دیگر من را تجسم شیطان می‌دانند».

تاریخ برای لوئیس ابزاری برای فهم زمان حال است. به همین دلیل او همواره مایل بود دانشگاه و اندیشکده‌ها را به خدمت دولت‌های غربی در بیاورد. روابط لوئیس با محافل قدرت چنان قوی و مستحکم بود که تا به امروز سیاستمداران غربی و اسرائیلی از او به نیکی یاد می‌کنند. مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا یک روز پس از مرگ لوئیس در 19 می 2018، در بیانیه‌ای به همین مناسب، او را «دانشمند حقیقی و مرد بزرگی» توصیف کرد.

همچنین دو روز پس از مرگ لوئیس، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، طی بیانیه‌ای او را «یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان مسائل اسلام و خاورمیانه دانست» که از جلسات متعدد با او «درک ارزشمندی» کسب کرده است. لوئیس استاد بازنشسته دانشگاه پرینستون و به ۱۲ زبان مسلط بود و بالغ بر 30 عنوان کتاب و هزاران مقاله درباره خاورمیانه و دنیای اسلام تالیف کرده بود.

مهمترین آثار او عبارتند از:

  • ریشه‌های اسلام­گرائی (1940)
  • رساله عربی سیاسی و دیپلماتیک (1947)
  • اعراب در تاریخ (1950)
  • پیدایش ترکیه مدرن (1961)
  • استانبول و تمدن های دولت عثمانی (1963)
  • حشاشین: فرقه­‌ای رادیکال در اسلام (1967)
  • قرائت کمبریج از تاریخ اسلام (1970)
  • ویراستار کتاب اسلام: از حضرت محمد (ص) تا فتح قسطنطنیه (1974)
  • یهودیان اسلام (1984)
  • نژاد و برده­داری در خاورمیانه: تحقیقی تاریخی (1990)
  • اسلام و غرب (1993)
  • موزائیک خاورمیانه: بخش­هایی از زندگی، نامه‌ها و تاریخ (2000)
  • کشف اروپا توسط مسلمانان (2001)
  • اشتباه کجا بود؟ برخورد اسلام و مدرنیته در خاورمیانه (2002)
  • بحران اسلام: جنگ مقدس و ترور نامقدس (2003)
  • از بابِل تا مترجمین: تحلیل خاورمیانه (2004)
  • اسلام: مذهب و مردم (2008)
  • ایمان و قدرت: مذهب و سیاست در خاورمیانه (2010)