نخستین نشست هم‌اندیشی و هم‌افزایی مراکز و مؤسسات فعال شیعه‌شناسی در عرصه بین‌الملل برگزار شد
نخستین نشست هم‌اندیشی و هم‌افزایی مراکز و مؤسسات فعال شیعه‌شناسی در عرصه بین‌الملل با حضور مدیران، پژوهشگران و مقامات ارشد نهادهای فرهنگی برگزار شد و سخنرانان بر ضرورت گذر از محلی‌نگری به فراملی‌نگری، تقویت مرجعیت علمی جمهوری اسلامی ایران و ایجاد هماهنگی ساختاری در حوزه مطالعات شیعی تأکید کردند.
نخستین نشست هم‌اندیشی و هم‌افزایی مراکز و مؤسسات فعال شیعه‌شناسی در عرصه بین‌الملل
نخستین نشست هم‌اندیشی و هم‌افزایی مراکز و مؤسسات فعال شیعه‌شناسی در عرصه بین‌الملل با حضور مدیران، پژوهشگران و مقامات ارشد نهادهای فرهنگی برگزار شد و سخنرانان بر ضرورت گذر از محلی‌نگری به فراملی‌نگری، تقویت مرجعیت علمی جمهوری اسلامی ایران و ایجاد هماهنگی ساختاری در حوزه مطالعات شیعی تأکید کردند.
۱. تبیین راهبردهای کلان و اجرایی توسعه فعالیت‌های بین‌المللی مراکز شیعه‌پژوهی
دکتر عبدی‌پور، معاون بین‌الملل و همکاری‌های علمی مؤسسه البیان للتواصل و التأصیل، در ابتدای این نشست خاطرنشان کرد: در طول تاریخ تشیع، چنین فرصتی بی‌نظیر برای دیده شدن و تبیین معارف ناب آن فراهم نشده است؛ لذا ما باید بتوانیم تصویری علمی، عقلانی و تمدنی از تشیع را به جهان معرفی کنیم.
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت گذر از رویکرد «محلی‌نگری» به «جهان‌نگری و فراملی» در حوزه مطالعات شیعی، مهم‌ترین برنامه‌های اجرایی و راهبردهای ساختاری را به شرح زیر تشریح نمود:
اقدامات اجرایی پیش‌گام:
تشکیل مجمع شیعه‌شناسی: راه‌اندازی نهاد هماهنگ‌کننده به‌منظور انسجام میان نهادهای هم‌عرض و فعال‌سازی کارگروه‌های تخصصی آن در خارج از کشور جهت رصد و پاسخگویی به نیازهای محیطی.
تدوین کاتالوگ و معرفی‌نامه مراکز: شناسایی جامع مراکز شیعه‌پژوهی داخلی و بازنمایی نظام‌مند ظرفیت‌ها و دستاوردهای علمی آن‌ها برای مخاطبان برون‌مرزی.
برپایی نمایشگاه‌های تخصصی: عرضه آثار، کتب، نرم‌افزارها و دستاوردهای پژوهشی مراکز در مجامع بین‌المللی.
تسهیل‌گری دیپلماتیک: بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و بستر حقوقی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی جهت تسهیل حضور علمی و مشارکت فعال در کرسی‌های شیعه‌شناسی دانشگاه‌های جهان.
ایجاد بانک اطلاعات جامع: راه‌اندازی سامانه برخط و بانک اطلاعات تخصصی از مراکز، نخبگان و پژوهش‌ها به‌منظور جلوگیری از پراکندگی داده‌ها.
استمرار نشست‌های تخصصی: برگزاری منظم جلسات هم‌اندیشی میان مدیران و پژوهشگران جهت هماهنگی در اجرا.
راهبردهای کلان و عملیاتی:
گذار از تدافع به تبیین: تولید روایت اصیل، ایجابی و مستند از معارف مکتب اهل‌بیت (ع) متناسب با زیست‌بوم فرهنگی جهان غرب، جهان عرب و شرق آسیا با رعایت استانداردهای آکادمیک.
مرجعیت‌بخشی به زبان‌های علمی بین‌المللی: تحقق چندزبانگی ساختاری (انگلیسی، عربی، فرانسوی و اسپانیایی)، شبکه‌سازی نخبگانی با مستشرقین منصف، و ترجمه دقیق متون کهن حوزوی (مانند حاشیة ملاعبدالله یا آثار مکاتب اصفهان و قم).
دیپلماسی علمی و فناوری‌های نوین: توسعه کتابخانه‌های دیجیتال چندزبانه، حضور فعال در گفت‌وگوی ادیان، و بهره‌گیری از هوش مصنوعی برای تحلیل داده‌های کلان اسلام‌هراسی و شیعه‌ستیزی.
هم‌افزایی ملی و بین‌المللی: جلوگیری از موازی‌کاری از طریق کارگروه‌های مشترک و اجرای پروژه‌های کلان (همچون دانشنامه‌های تخصصی).
استقلال و پایداری علمی: صیانت از استقلال پژوهشی مراکز از گرایش‌های سیاستی زودگذر و حمایت از پژوهشگران برون‌مرزی.
۲. ضرورت بازسازی و تقویت مرجعیت علمی کشور در حوزه‌های چهارگانه بین‌الملل
حسین دیوسالار، معاون توسعه همکاری‌های علمی و فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در ادامه نشست با تأکید بر اینکه قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در کنار اقتدار دفاعی باید بیش از پیش تقویت شود، تصریح کرد: «ما به عنوان دو بال یک سیمرغ بزرگ یعنی “اسلام” و “ایران”، وظیفه داریم در عرصه بین‌الملل به عنوان پناهگاه و ملجأ علمی شناخته شویم؛ اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که متأسفانه در برخی حوزه‌ها جایگاه مرجعیت پیشین خود را حفظ نکرده‌ایم.»
وی با اشاره به وضعیت نگران‌کننده حوزه ایران‌شناسی و زبان فارسی در سطح جهان و تلاش نهادهای غربی برای مصادره تاریخ و فرهنگ ایران، هشدار داد: «غفلت از این حوزه‌ها، راه را برای جولان جریان‌های معاند هموار می‌کند.»
دیوسالار با اشاره به فرصت بی‌نظیر ایجاد شده برای شنیده شدن گفتمان انقلاب اسلامی افزود: «امروز به فرموده مقام معظم رهبری، فضای کاملاً جدیدی برای ارائه تعالیم ناب اسلامی و اندیشه‌های شیعی فراهم شده و ناکارآمدی پروژه‌های اسلام‌هراسی و شیعه‌هراسی آشکار گشته است.» وی توسعه آموزش‌های آنلاین و آفلاین شیعه‌شناسی و اسلام‌شناسی را از اولویت‌های کلیدی سازمان متبوع خود برشمرد.
۳. جنگ روایت‌ها و لزوم پاسخگویی مسئله‌محور به نخبگان جهانی
محمدعلی ربانی، مدیرکل توسعه همکاری‌های علمی و دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت پیوستگی میان شیعه‌شناسی و هویت ایرانی و انقلابی گفت: «با وجود اینکه ایران کانون اصلی تشیع است، متأسفانه مرجعیت علمی این حوزه غالباً در اختیار دیگران قرار دارد و بسیاری از منابع و سرفصل‌های آموزشی در خارج از کشور تولید می‌شود.»
وی جنگ روایت‌ها و هجمه‌های شناختی را اقتضای رویکردی مسئله‌محور و متکی بر هم‌افزایی دانست و افزود: «نگاه غالب در نهادهای علمی ما بیشتر بر مباحث کلامی تمرکز داشته، در حالی که حوزه‌های فرهنگ، تمدن، سنت‌های فلسفی و مطالعات اجتماعی نیازمند توجه جدی‌تری است.»
ربانی در پایان خاطرنشان کرد: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی آماده است تا با تسهیل ایجاد ساختارهای ارتباطی پایدار، برگزاری اجلاس‌های مشترک و حمایت از ترجمه و نشر منابع، نقش واسطه‌گری خود را ایفا کند تا حرکتی مسئله‌محور و اثرگذار در عرصه بین‌الملل رقم بخورد.
ثبت دیدگاه شما